blog

Jak skutecznie walczyć ze smogiem?

Katarzyna Kant-Wysocka  ·  27 Grudzień 2018

Kilkadziesiąt tysięcy osób rocznie umiera w Polsce z powodu smogu. Te dane są na tyle alarmujące, że powstaje coraz więcej inicjatyw mających na celu ograniczanie smogu w miastach i walkę o czystsze powietrze. Pojawiają się jednak głosy, że jest to problem sztucznie rozdmuchiwany i nie jest tak poważny. Jak zatem właściwie wygląda sytuacja i czym jest smog?

Smog jest zjawiskiem występującym nienaturalnie, wyłącznie z winy działalności człowieka. Słowo to jest zbitkiem dwóch angielskich wyrażeń: smoke – dym oraz fog – mgła. Smog powstaje wskutek przedostawania się do atmosfery szkodliwych substancji takich jak: tlenek siarki, tlenek azotu, pyły zawieszone oraz rakotwórcze wielopierścienne węglowodory aromatyczne. Wszystkie te substancje wdychamy każdego dnia.

Największe zanieczyszczenie powietrza występuje w miesiącach jesienno-zimowych, ponieważ do zanieczyszczeń emitowanych przez samochody i zakłady przemysłowe dochodzi dym pochodzący z pieców w naszych domach. Jeśli dodamy do tej układanki fakt, że wielu ludzi pali w piecach toksycznymi śmieciami, sytuacja nie rysuje się optymistycznie.

Smog nie zabija oczywiście od razu. Wieloletnie wdychanie powoduje jednak liczne choroby układu oddechowego oraz nowotwory.  Codzienna ekspozycja na taklą ilość szkodliwych substancji nie może pozostać obojętna.

Niska emisja i jej szkodliwość

Określenie „niska emisja” jest często mylnie kojarzone ze zjawiskiem pozytywnym. Tymczasem jest to główna przyczyna chorób pochodzących od smogu i zanieczyszczenia powietrza. Co oznacza niska emisja? Jest to zjawisko polegające na znacznym nagromadzeniu pyłów do wysokości 40 m nad poziom gruntu. Pyły te pochodzą najczęściej z lokalnych kotłowni i domowych pieców, w których spalanie opału odbywa się w nieefektywny sposób.

Niska emisja występuje na terenach o gęstej zabudowie. W Polsce szczególnie zagrożone są miejscowości na terenie Śląska i Małopolski.

Dlaczego tyle się mówi na temat smogu?

Smog nie jest zjawiskiem współczesnym. W czasach rewolucji przemysłowych europejskie miasta, takie jak Londyn czy Paryż tonęły wręcz w gęstej, gryzącej mgle pochodzącej z fabrycznych kominów. Ludzie umierali na przewlekłe choroby układu oddechowego - po prostu się dusili...

Katastrofy wywołane smogiem to jednak również całkiem niedawna historia. W grudniu 1952 miał miejsce tzw. Wielki Smog Londyński. Londyn spowiła wówczas gęsta mgła połączona ze znacznym obniżeniem temperatury powietrza. Londyńczycy zużywali większe niż zwykle ilości węgla do ogrzewania mieszkań. Sytuację utrudniała także inwersja temperatury, czyli zjawisko polegające na wzroście temperatury powietrza wraz z wysokością.  

Tylko pomiędzy 5 a 9 grudnia 1952 roku naliczono ponad 4 tysiące zgonów wywołanych komplikacjami oddechowymi powstałymi w wyniku wdychania smogu. Większość ofiar stanowili ludzie młodzi lub osoby w podeszłym wieku. W ciągu kolejnych tygodni na ostrą niewydolność oddechową zmarło dalsze 8 tysięcy osób, przez co łączna liczba ofiar wielkiego smogu, według współczesnych badań, wyniosła około 12 tysięcy. Liczba ofiar jest zatrważająca. Londyński smog doprowadził do uchwalenia w roku 1956 roku ustawy o czystym powietrzu, która była pierwszym krokiem w kierunku poprawy warunków życia londyńczyków. 

W ostatnich latach temat smogu powrócił z kilku powodów. Jednym z nich jest coraz większa świadomość ludzi i wiedza na temat zanieczyszczenia powietrza.  Szerzeniu wiedzy sprzyjają nowe technologie: rozpowszechniony dostęp do serwisów społecznościowych i specjalne aplikacje monitorujące zawartość szkodliwych substancji w powietrzu.

Jak możemy walczyć ze smogiem?

Często wydaje nam się, że sami nie jesteśmy w stanie nic zrobić, by powietrze było czystsze. Tymczasem wiele zależy właśnie od naszych decyzji i świadomości. Im więcej osób będzie zaangażowanych w walkę ze smogiem, tym efekty będą lepsze.

Co możesz zrobić?

  • W miarę możliwości wybieraj podróż komunikacją miejską zamiast samochodem.
  • Jeśli jeździsz samochodem, możesz zabierać ze sobą mieszkających w pobliżu kolegów z pracy. Zwróć uwagę podczas porannego szczytu komunikacyjnego, że zwykle w samochodzie siedzi jedynie kierowca. Gdyby każdy z nich zabierał choć 2 osoby, zmniejszyłyby się korki i zanieczyszczenie powietrza.
  • Jeśli palisz w piecu, pod żadnym pozorem nie spalaj w nim tworzyw sztucznych, śmieci i niskiej jakości opału.
  • Dowiedz się, czy w Twoim mieście istnieje program dofinansowania wymiany pieców na nowe.
  • Dbaj o regularne przeglądy pieców i instalacji.
  • Sprawdź czy dom, w którym mieszkasz, może zostać podłączony do miejskiej sieci ciepłowniczej. Jeśli mieszkasz w bloku, zwróć się z tym do administratora wspólnoty mieszkaniowej.
  • Dbaj o swoje zdrowie. Na bieżąco monitoruj stan zanieczyszczenia powietrza (możesz to zrobić na http://powietrze.gios.gov.pl) i jeśli jakość powietrza w Twojej miejscowości jest zła lub bardzo zła, ogranicz przebywanie na zewnątrz do minimum lub używaj maski antysmogowej.

Sprawdź, jak odczytywać wyniki pomiarów jakości powietrza:

Indeks jakości powietrza
Źródło: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Na podstawie tych informacji wiesz, jaka jest jakość powietrza w Twojej okolicy. Dane znajdziesz na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz w licznych aplikacjach mobilnych.

Jak widać, możemy zdziałać całkiem sporo! Wszelkie zmiany zaczynają się bowiem od małych kroków, od zmiany nawyków i podejmowania świadomych decyzji.